ภาพจำของนักลงทุนทั่วโลกคือ เมื่อเกิดสงครามหรือความตึงเครียดระหว่างประเทศ ราคา ทองคำ ต้องพุ่งแรง เพราะทองคำถูกมองว่าเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย แต่ในหลายเหตุการณ์ที่ผ่านมา กลับเกิดภาพสวนทาง คือข่าวสงครามยังร้อนแรง แต่ราคาทองคำกลับอ่อนตัวลง จนหลายคนตั้งคำถามว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่
ทองคำในตลาดโลกไม่ได้เคลื่อนไหวเพียงเพราะสงครามเท่านั้น แต่ยังถูกขับเคลื่อนด้วยแรงกดดันจากค่าเงิน ดอกเบี้ย สภาพคล่อง และพฤติกรรมของนักลงทุนรายใหญ่ การจะเข้าใจว่าทำไมทองคำร่วง ทั้งที่มีสงคราม จึงต้องมองลึกกว่าข่าวหน้าหนึ่ง
ความเข้าใจพื้นฐาน ทองคำ คือสินทรัพย์ปลอดภัยจริงหรือไม่
ทองคำถูกยกให้เป็น Safe Haven มานานหลายทศวรรษ โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตการเงิน เช่น วิกฤตปี 2008 หรือช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ราคาทองคำพุ่งขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เพราะนักลงทุนหนีความเสี่ยงจากตลาดหุ้นเข้าสู่ทองคำ
แต่คำว่า “ปลอดภัย” ไม่ได้แปลว่า “ขึ้นตลอดเวลา” ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่ไม่มีดอกเบี้ย ไม่มีปันผล ดังนั้นมูลค่าของมันจึงผูกโยงกับความคาดหวังของตลาด และระดับดอกเบี้ยในระบบเศรษฐกิจอย่างใกล้ชิด
ดอกเบี้ยสหรัฐ ตัวแปรสำคัญที่กดดันทองคำ
หนึ่งในเหตุผลหลักที่ทำให้ทองคำร่วง แม้มีสงคราม คือการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของ Federal Reserve เมื่อดอกเบี้ยสูงขึ้น เงินทุนจำนวนมากไหลเข้าสู่พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ เพราะให้ผลตอบแทนที่แน่นอน
เมื่อพันธบัตรให้ผลตอบแทนสูงขึ้น นักลงทุนจึงลดสัดส่วนการถือทองคำ เพราะทองคำไม่ให้ดอกผล การถือครองจึงมีต้นทุนค่าเสียโอกาสสูงขึ้นทันที
Yield พุ่ง ทองคำถูกเทขาย
หากอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอายุ 10 ปีพุ่งขึ้น นักลงทุนทั่วโลกจะมองว่าการถือเงินสดหรือพันธบัตรคุ้มค่ากว่า ส่งผลให้ราคาทองคำเผชิญแรงขาย แม้ข่าวสงครามจะยังดำเนินต่อไปก็ตาม
นี่คือเหตุผลที่หลายครั้งทองคำร่วงในช่วงที่ธนาคารกลางส่งสัญญาณคุมเข้มนโยบายการเงิน
ค่าเงินดอลลาร์แข็งค่า กดราคาทองโดยตรง
ทองคำในตลาดโลกซื้อขายด้วยสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ เมื่อค่าเงินดอลลาร์แข็งค่าขึ้น ราคาทองคำในสายตานักลงทุนต่างประเทศจะสูงขึ้นโดยอัตโนมัติ ทำให้ความต้องการซื้อลดลง
ค่าเงินดอลลาร์มักแข็งค่าในช่วงที่เศรษฐกิจสหรัฐแข็งแกร่ง หรือเมื่อเกิดความไม่แน่นอนระดับโลก เพราะเงินทุนไหลเข้าสินทรัพย์สหรัฐ ดังนั้นในบางสถานการณ์ สงครามกลับทำให้ดอลลาร์แข็ง และทองคำอ่อนตัวแทนที่จะพุ่งขึ้น
ตลาดรับข่าวไปแล้ว แรงซื้อหมดรอบ
อีกเหตุผลที่หลายคนมองข้ามคือ “ตลาดรับข่าวล่วงหน้า” ก่อนสงครามจะปะทุ ราคาทองคำมักค่อยๆ ปรับขึ้นจากความกังวลที่สะสมมาแล้ว
เมื่อข่าวเกิดขึ้นจริง นักลงทุนบางส่วนจึงเลือกขายทำกำไรทันที เกิดภาวะ Sell on Fact ส่งผลให้ราคาทองคำปรับฐานลง แม้สถานการณ์ยังตึงเครียดอยู่ก็ตาม
นี่คือเกมจิตวิทยาของตลาด ที่ไม่ได้สะท้อนอารมณ์เพียงอย่างเดียว แต่สะท้อนความคาดหวังที่ถูกตีราคาไปล่วงหน้าแล้ว
สงครามจำกัดวง ไม่กระทบเศรษฐกิจโลกมากพอ
ไม่ใช่สงครามทุกครั้งที่จะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกในวงกว้าง หากความขัดแย้งจำกัดอยู่ในพื้นที่เฉพาะ และไม่มีผลต่อเส้นทางพลังงานหรือการค้าโลกมากนัก ตลาดการเงินอาจไม่ได้ตื่นตระหนกอย่างที่คิด
นักลงทุนจะประเมินว่าเหตุการณ์นั้นกระทบ GDP โลกมากแค่ไหน หากผลกระทบต่ำ ทองคำก็อาจไม่ได้รับแรงหนุนเท่าที่ควร
กองทุนใหญ่ปรับพอร์ตพร้อมกัน
ราคาทองคำในตลาดโลกไม่ได้ถูกกำหนดโดยรายย่อย แต่ถูกขับเคลื่อนโดยกองทุนขนาดใหญ่ เช่น Hedge Fund และกองทุน ETF เมื่อกองทุนเหล่านี้ปรับพอร์ตพร้อมกัน ไม่ว่าจะเพื่อลดความเสี่ยงหรือบริหารสภาพคล่อง ราคาสามารถเหวี่ยงแรงได้ในระยะสั้น
บางครั้งแรงขายจากกองทุนอาจเกิดจากปัจจัยทางเทคนิค เช่น หลุดแนวรับสำคัญ ทำให้เกิดแรงขายอัตโนมัติจากระบบเทรดดิ้ง
เงินเฟ้อลดลง ความต้องการป้องกันความเสี่ยงลด
ทองคำมักถูกใช้เป็นเครื่องมือป้องกันเงินเฟ้อ หากตัวเลขเงินเฟ้อเริ่มชะลอตัว ความจำเป็นในการถือทองคำเพื่อลดความเสี่ยงก็ลดลงตาม
ในบางช่วง แม้มีสงคราม แต่ถ้าเงินเฟ้ออยู่ในทิศทางขาลง ตลาดจะให้น้ำหนักกับภาพเศรษฐกิจมากกว่าเหตุการณ์ทางการเมือง
แล้วทองคำยังน่าลงทุนหรือไม่ในปีนี้
คำถามสำคัญคือ เมื่อเห็นทองคำร่วง ทั้งที่มีสงคราม นักลงทุนควรทำอย่างไร
คำตอบไม่ได้อยู่ที่การมองข่าวระยะสั้น แต่ต้องดูทิศทางดอกเบี้ย ค่าเงินดอลลาร์ และสภาพคล่องโลกเป็นหลัก หากแนวโน้มดอกเบี้ยเริ่มชะลอการขึ้น หรือมีโอกาสลดดอกเบี้ย ทองคำอาจกลับมาได้รับแรงหนุนอีกครั้ง
ในทางกลับกัน หากธนาคารกลางยังคงเข้มงวด ราคาทองคำอาจแกว่งตัวผันผวน แม้สถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ยังไม่คลี่คลาย
บทเรียนสำคัญที่นักลงทุนควรจำ
เหตุการณ์ทองคำร่วงในช่วงสงครามสอนให้รู้ว่า ตลาดการเงินซับซ้อนกว่าที่เห็นบนหน้าข่าว การลงทุนต้องมองหลายมิติ ไม่ใช่เพียงเหตุการณ์เดียว
ทองคำยังคงมีบทบาทในพอร์ตการลงทุน แต่สัดส่วนควรเหมาะสมกับความเสี่ยงที่รับได้ การกระจายการลงทุนยังเป็นกลยุทธ์ที่ปลอดภัยที่สุด
อย่าลงทุนด้วยอารมณ์
หลายคนรีบซื้อทองเมื่อเห็นข่าวสงคราม เพราะกลัวพลาดโอกาส แต่ตลาดอาจรับข่าวไปแล้ว การเข้าใจกลไกดอกเบี้ย ค่าเงิน และพฤติกรรมกองทุน จะช่วยให้ตัดสินใจได้อย่างมีเหตุผลมากขึ้น
สรุป ทำไมทองคำร่วง ทั้งที่มีสงคราม
คำตอบคือ เพราะตลาดมองมากกว่าสงคราม ไม่ว่าจะเป็นการขึ้นดอกเบี้ยของธนาคารกลาง ค่าเงินดอลลาร์ที่แข็งค่า แรงขายทำกำไร หรือการที่ข่าวถูกสะท้อนไปในราคาแล้ว
สงครามอาจเป็นปัจจัยหนุนทองคำในระยะหนึ่ง แต่ทิศทางระยะกลางและยาวยังขึ้นอยู่กับนโยบายการเงินและเศรษฐกิจโลกเป็นหลัก
หากเข้าใจกลไกเหล่านี้ คุณจะไม่ตื่นตระหนกเมื่อเห็นราคาทองคำผันผวน และสามารถวางแผนการลงทุนได้อย่างมั่นใจมากขึ้นในทุกสถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา